Bałtycka perełka dziś zachwyca turystów. Kiedyś zasypywała piaskiem całe wsie

Wygląda jak zwykły pas piasku między morzem a zalewem, ale skrywa historię, która przez wieki zaskakiwała mieszkańców i naukowców. W tym miejscu wiatr potrafił przesuwać całe wydmy, a niektóre osady dosłownie znikały pod piaskiem.
Na pograniczu Litwy i Rosji znajduje się jeden z najbardziej niezwykłych krajobrazów Europy. Mierzeja Kurońska zachwyca rozległymi wydmami, ale jednocześnie przypomina, jak potężne potrafią być siły natury i jak wiele wysiłku potrzeba, by utrzymać ten wyjątkowy teren w równowadze.


REKLAMA


Zobacz wideo Skąd się bierze zmącona woda nad polskim morzem?


Mierzeja Kurońska ma prawie 100 kilometrów długości. To miejsce docenione przez UNESCO
Mierzeja Kurońska ma około 98 kilometrów długości i oddziela Morze Bałtyckie od Zalewu Kurońskiego. Jej szerokość waha się od zaledwie 400 metrów do około 4 kilometrów, co sprawia, iż z lotu ptaka przypomina długi pas piasku ciągnący się między morzem a zalewem. To jeden z najbardziej wyjątkowych krajobrazów Europy, wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Teren powstawał przez tysiące lat pod wpływem fal, prądów morskich oraz wiatru, które nieustannie transportowały ogromne ilości piasku.
Ruchome wydmy na Mierzei Kurońskiej. Piasek nieustannie zmienia krajobraz
Najbardziej charakterystycznym elementem Mierzei Kurońskiej są rozległe wydmy. W wielu miejscach osiągają wysokość kilkudziesięciu metrów i dominują nad otaczającym krajobrazem. Historyczne pomiary pokazywały, iż niektóre wydmy mogły przemieszczać się choćby o kilka metrów rocznie. To zjawisko od dawna fascynuje badaczy zajmujących się procesami zachodzącymi na wybrzeżach. Aktywność wydm zależy przede wszystkim od siły wiatru oraz obecności roślinności. Tam, gdzie roślin jest niewiele, piasek łatwiej przemieszcza się na duże odległości. Dlatego utrzymanie równowagi między naturalnymi procesami a ochroną środowiska pozostaje jednym z największych wyzwań dla osób zarządzających tym obszarem.
Piasek zasypywał wsie na Mierzei Kurońskiej. Mieszkańcy musieli walczyć z żywiołem
Historia mierzei pokazuje, iż natura potrafi być bezwzględna. W XVII i XVIII wieku intensywna wycinka lasów doprowadziła do gwałtownego nasilenia ruchu wydm. Przemieszczający się piasek zasypywał całe osady, zmuszając mieszkańców do opuszczania swoich domów. Wiele dawnych miejscowości zniknęło bezpowrotnie pod warstwami piasku. Sytuacja zaczęła się zmieniać w XIX wieku. Rozpoczęto szeroko zakrojone działania mające zatrzymać wydmy. Sadzono tysiące drzew, głównie sosen, a także budowano specjalne zabezpieczenia ograniczające przemieszczanie się piasku. Efekty tych prac są widoczne do dziś, a program ochrony krajobrazu należy do najdłużej prowadzonych w Europie.


Z czego słynie Mierzeja Kurońska? Przelatują tędy miliony ptaków
w tej chwili Mierzeja Kurońska jest chroniona przez parki narodowe działające po litewskiej i rosyjskiej stronie. Ich zadaniem jest monitorowanie zmian zachodzących w krajobrazie oraz ochrona cennych siedlisk roślin i zwierząt. To jeden z nielicznych obszarów nad Bałtykiem, gdzie wciąż można obserwować aktywne procesy kształtowania wydm na tak dużą skalę. Mierzeja jest także ważnym punktem na trasie migracji ptaków. Każdego roku przelatują tędy miliony osobników podróżujących między północą Europy a cieplejszymi regionami świata. To sprawiło, iż obszar od dziesięcioleci przyciąga ornitologów, którzy prowadzą tu jedne z najdłuższych badań nad wędrówkami ptaków w Europie.


Źródła: whc.unesco.org, nationalparksassociation.org