Czy Polska wykorzystuje szansę na rozwój nowoczesnego przemysłu i zielonej gospodarki?

Polska ma dziś realne atuty, żeby wygrać więcej niż tylko tanią produkcją

Polska nie startuje z pozycji kraju, który dopiero marzy o przemyśle. To wciąż jedna z bardziej uprzemysłowionych gospodarek Unii, z mocnym zapleczem w produkcji, logistyce, infrastrukturze i eksporcie. Dodatkowo Komisja Europejska prognozuje, iż polski wzrost gospodarczy ma wynieść 3,5% w 2026 roku, a jednym z głównych motorów mają być wyższe inwestycje współfinansowane środkami unijnymi. To ważne, bo oznacza, iż Polska ma dziś jednocześnie bazę przemysłową i dopływ kapitału, który może zostać wykorzystany nie tylko do nadrabiania zaległości, ale też do przestawiania gospodarki na bardziej nowoczesne tory.

To właśnie w tym miejscu pojawia się zasadnicze pytanie: czy Polska wykorzystuje tę szansę, by wejść wyżej w łańcuch wartości, rozwijać nowoczesny przemysł, technologie niskoemisyjne, energetykę przyszłości i własne kompetencje technologiczne? Najuczciwsza odpowiedź brzmi: częściowo tak, ale jeszcze nie na taką skalę, na jaką pozwalałby potencjał kraju. Polska nie stoi w miejscu, ale też nie można powiedzieć, iż już w pełni przekuła transformację w trwałą przewagę.

Mamy mocną bazę inwestycyjną i przemysłową

To, iż Polska ma z czego budować, widać bardzo wyraźnie w danych inwestycyjnych. Europejski Bank Inwestycyjny podał, iż w 2025 roku podpisał w Polsce finansowanie o wartości 8 mld euro, co było rekordem w historii jego działalności w kraju. Środki te wsparły ponad 100 projektów inwestycyjnych o łącznej wartości 22,8 mld euro, czyli około 2,5% polskiego PKB. Szczególnie mocno wzrosło finansowanie transformacji energetycznej i infrastruktury transportowej, a same inwestycje klimatyczne i środowiskowe sięgnęły 5,5 mld euro. To nie wygląda jak gospodarka, która przesypia zmianę. To wygląda jak gospodarka, która weszła w fazę realnego ruchu inwestycyjnego.

Równie ważne jest to, iż także same firmy w Polsce wciąż inwestują mimo trudniejszego otoczenia. Według EBI udział przedsiębiorstw deklarujących ponoszenie nakładów inwestycyjnych wzrósł trzeci rok z rzędu do 80%, choć przez cały czas pozostaje poniżej średniej unijnej wynoszącej 86%. Co więcej, więcej polskich firm niż przeciętnie w UE planuje dalsze zwiększanie inwestycji. To dobry sygnał, bo pokazuje, iż polski biznes nie zatrzymał się w trybie defensywnym.

Zielona gospodarka to już nie teoria, tylko konkretne projekty

Drugi mocny atut to skala transformacji energetycznej, która zaczyna przekładać się na przemysł, budownictwo, infrastrukturę i usługi. EBI wskazuje, iż sam sfinansował w 2025 roku 2 mld euro dla budowy morskich farm wiatrowych w Polsce, stając się największym finansującym boom offshore na Bałtyku. Według banku współfinansowane projekty offshore mają po uruchomieniu odpowiadać za blisko jedną dziesiątą polskiej produkcji energii elektrycznej do 2030 roku i dostarczać czystą energię dla ponad jednej trzeciej gospodarstw domowych. To już nie jest poboczny segment rynku, tylko część przyszłego rdzenia krajowej energetyki.

Także dokumenty Komisji Europejskiej pokazują, iż Polska ma przed sobą duży potencjał rozwoju zielonego przemysłu. Ocena polskiego projektu zaktualizowanego Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu wskazuje, iż według tego dokumentu w 2030 roku Polska mogłaby mieć około 22 GW mocy wiatrowych, w tym 5,9 GW offshore, oraz 29,3 GW fotowoltaiki. W tym samym materiale zapisano też, iż kraj mógłby osiągnąć około 2 GW mocy elektrolizerów do produkcji odnawialnego wodoru w 2030 roku. To pokazuje, iż pole do budowy nowoczesnych łańcuchów przemysłowych wokół energii, sieci, magazynowania i wodoru jest realne.

Ale sama obecność inwestycji nie oznacza jeszcze pełnego wykorzystania szansy

Polska przez cały czas za słabo zamienia przemysł na innowację

Największy problem polega na tym, iż Polska wciąż częściej dobrze radzi sobie z wdrażaniem i produkcją, niż z budowaniem własnej przewagi technologicznej. Europejski Innovation Scoreboard 2025 klasyfikuje Polskę jako Emerging Innovator, z wynikiem równym 65,9% średniej UE, co daje 23. miejsce wśród państw członkowskich. W profilu Polski wprost wskazano, iż do relatywnych słabości należą m.in. venture capital, SME wprowadzające innowacje produktowe oraz niska produkcyjna wydajność CO2. To znaczy, iż Polska wciąż nie pozostało gospodarką, która w wystarczającym stopniu przekuwa przemysł w innowację o wyższej marży.

Bardzo dobrze widać to też po zachowaniach samych firm. EBI podał, iż 71% nakładów inwestycyjnych polskich przedsiębiorstw trafia do ziemi, budynków i wyposażenia, podczas gdy inwestycje w aktywa niematerialne, takie jak R&D czy szkolenia, pozostają relatywnie niskie. To sygnał ostrzegawczy. Gospodarka może długo rosnąć dzięki twardym aktywom, ale bez mocniejszego zaplecza badawczo-rozwojowego i kompetencyjnego trudniej będzie utrzymać przewagę, gdy konkurencja zacznie wygrywać nie kosztem pracy, ale technologią.

Cyfryzacja przemysłu przez cały czas jest zbyt płytka

Podobnie wygląda sprawa z cyfryzacją. Z danych EBI wynika, iż tylko 65% polskich firm wdrożyło co najmniej jedną technologię cyfrową, wobec 77% średnio w UE. Jeszcze wyraźniejsza luka dotyczy korzystania z więcej niż jednego rozwiązania cyfrowego — w Polsce deklaruje to 42% firm, a w UE 51%. W obszarze AI różnica także jest zauważalna: korzystanie z niej deklaruje 26% polskich firm, podczas gdy średnia unijna wynosi 37%. To nie oznacza, iż polski przemysł jest analogowy, ale oznacza, iż jego unowocześnianie przez cały czas bywa zbyt powierzchowne i zbyt wolne.

To istotne, bo nowoczesny przemysł nie będzie dziś oceniany wyłącznie przez wolumen produkcji. Coraz częściej liczy się zdolność do pracy na danych, automatyzacji, integracji procesów, mniejszej energochłonności i szybszego wdrażania nowych modeli technologicznych. jeżeli Polska chce przejść od roli sprawnego wykonawcy do roli silniejszego współtwórcy europejskiego przemysłu przyszłości, musi przyspieszyć właśnie tu.

Zielona gospodarka w Polsce rośnie, ale ambicja i spójność przez cały czas są zbyt słabe

Polska wciąż nie wykorzystuje pełnej skali zielonej transformacji

Komisja Europejska dość jasno sygnalizuje, iż Polska nie wykorzystuje jeszcze całego potencjału zielonej transformacji. W ocenie projektu zaktualizowanego KPEiK Komisja wskazała, iż planowany przez Polskę udział OZE w końcowym zużyciu energii w 2030 roku na poziomie 29,8% pozostaje poniżej 32%, czyli poziomu wynikającego z unijnej formuły referencyjnej. Komisja oceniła też, iż postęp Polski w stronę celu neutralności klimatycznej wydaje się w dużej mierze niewystarczający, a kraj potrzebuje dodatkowych działań i bardziej ambitnej polityki klimatycznej.

To bardzo istotny punkt. Zielona gospodarka nie rozwija się tylko przez pojedyncze udane projekty. Potrzebuje jeszcze jasnego kierunku, szybkich decyzji regulacyjnych, sprawnych sieci, pozwolenia na przyłączenia i przewidywalnego otoczenia. Tymczasem już sam fakt, iż Komisja Europejska i polska prezydencja w Radzie UE uruchomiły w czerwcu 2025 roku Energy Union Task Force do usuwania technicznych i regulacyjnych barier, pokazuje, iż problem infrastruktury, pozwoleń, magazynowania i elastyczności sieci pozostaje realny.

Firmy w Polsce przez cały czas częściej widzą ryzyko niż okazję

Jeszcze lepiej widać to po nastrojach biznesu. EBI podał, iż 94% polskich firm deklaruje działania na rzecz ograniczania emisji, głównie przez redukcję odpadów i poprawę efektywności energetycznej. To akurat dobry sygnał. Ale równocześnie ponad połowa firm w Polsce postrzega przejście do gospodarki zeroemisyjnej jako ryzyko, a tylko 15% jako szansę; średnia unijna dla postrzegania transformacji jako szansy wynosi 27%. To pokazuje psychologiczną i strategiczną barierę, która może być równie ważna jak pieniądze.

Jeśli biznes patrzy na zieloną transformację głównie jak na koszt i obowiązek, trudniej będzie zbudować wokół niej prawdziwą przewagę przemysłową. A przecież nowoczesny przemysł i zielona gospodarka to nie są dwa oddzielne światy. Coraz częściej są jednym i tym samym: przemysł przyszłości ma być jednocześnie bardziej cyfrowy, mniej energochłonny, bardziej elektryczny i mocniej osadzony w niskoemisyjnych łańcuchach wartości.

Największa stawka nie dotyczy dziś samej produkcji, ale miejsca Polski w łańcuchu wartości

Możemy zostać hubem, ale możemy też utknąć w roli podwykonawcy

Polska ma bardzo realną szansę stać się jednym z ważniejszych miejsc europejskiego przemysłu nowej generacji. Sprzyjają temu położenie, baza produkcyjna, dostęp do rynku UE, infrastruktura logistyczna i rosnący strumień inwestycji. Ale równie realne jest inne ryzyko: iż Polska pozostanie głównie miejscem montażu, średnio zaawansowanej produkcji i implementacji cudzych technologii, bez dostatecznie silnych własnych kompetencji badawczych, projektowych i kapitałowych.

Tę różnicę dobrze pokazuje poniższe zestawienie:

Dopiero odpowiedź na te ograniczenia zdecyduje, czy Polska będzie tylko sprawnym zapleczem produkcyjnym Europy, czy jednym z miejsc, gdzie naprawdę buduje się zieloną gospodarkę o wysokiej wartości dodanej.

Co Polska musiałaby zrobić, żeby naprawdę wykorzystać tę szansę

Szybciej przenieść ciężar z aktywów twardych na wiedzę i technologię

Najważniejsza zmiana powinna dotyczyć struktury inwestycji. Polska potrzebuje nie tylko nowych hal, linii i dróg, ale też większego nacisku na R&D, automatyzację, oprogramowanie, kompetencje inżynierskie, wdrożenia cyfrowe i budowę własnych przewag technologicznych. Bez tego wzrost przemysłowy może być imponujący ilościowo, ale mniej odporny jakościowo.

Przyspieszyć sieci, pozwolenia i infrastrukturę energetyczną

Druga sprawa to energetyka. o ile Polska ma budować nowoczesny przemysł, nie wystarczy sama obecność projektów offshore czy wzrost PV. Potrzebne są sieci, magazyny energii, sprawniejsze przyłączenia i szybsze procedury. Sam fakt, iż Komisja i polska prezydencja wspólnie uruchomiły narzędzie do usuwania tych barier, dobrze pokazuje, gdzie dziś znajduje się jedno z głównych wąskich gardeł.

Lepiej połączyć zieloną transformację z polityką przemysłową

To być może najważniejsze: transformacja nie może być traktowana wyłącznie jako temat klimatyczny. Musi być czytana jako temat przemysłowy, eksportowy i technologiczny. Dokładnie w tym kierunku idzie dziś unijna polityka Clean Industrial Deal, która ma łączyć dekarbonizację z konkurencyjnością przemysłu, zwłaszcza w obszarach clean tech i energochłonnych sektorów. jeżeli Polska dobrze to odczyta, może więcej zyskać na europejskim zwrocie ku nowemu przemysłowi, niż wynikałoby tylko z bieżących danych o wzroście.

Polska wykorzystuje szansę, ale jeszcze nie na pełną skalę

Najuczciwsze podsumowanie jest takie: Polska już korzysta z szansy na rozwój nowoczesnego przemysłu i zielonej gospodarki, ale jeszcze jej nie wykorzystuje w pełni. Mocne są inwestycje, infrastruktura, napływ kapitału, rozwój energetyki i trwała baza produkcyjna. Słabsze pozostają innowacyjność, tempo cyfryzacji, zdolność do komercjalizacji wiedzy i strategiczne przekonanie części biznesu, iż zielona transformacja może być źródłem przewagi, a nie tylko kosztu.

To oznacza, iż najbliższe lata będą dla Polski decydujące. Kraj ma dziś wszystkie warunki, by przesunąć się z roli sprawnego producenta do roli ważniejszego współtwórcy europejskiej gospodarki przyszłości. Ale żeby tak się stało, sama skala inwestycji nie wystarczy. Potrzebna będzie jeszcze większa ambicja technologiczna, lepsza polityka przemysłowa, szybsza infrastruktura energetyczna i mocniejsze przekonanie, iż nowoczesny przemysł i zielona gospodarka nie są alternatywami, tylko dokładnie tą samą drogą rozwoju.