Czy można mieszkać w Poznaniu przez całe życie, codziennie przejeżdżać obok tych samych miejsc, a mimo to nie rozpoznać ich na fotografii? Okazuje się, iż wystarczy zmienić perspektywę. Przekonał się o tym Rafał Szymkowiak, prawnik i współtwórca albumu „Spacer nad Poznaniem”, kiedy po raz pierwszy zobaczył jedno ze zdjęć wykonanych przez Michała Sawińskiego.
Fotografia przedstawiała park otoczony zabudową, przypominający słynny nowojorski Central Park. Dopiero po dłuższej chwili Szymkowiak zorientował się, iż patrzy na doskonale znany mu park Wilsona. To właśnie ten moment stał się początkiem pomysłu na wydawnictwo pokazujące stolicę Wielkopolski z zupełnie innej strony.
– Ja mówię, iż to jest niemożliwe, iż to jest w Poznaniu. Dookoła są wieżowce. […] Sporo czasu minęło, zanim zorientowałem się, iż to jest park Wilsona, przy którym przejeżdżam dość często, regularnie – wspominał Rafał Szymkowiak w rozmowie z Piotrem Szulcem w programie „Hej Poznań”.
Zafascynowany zdjęciem zaczął przeglądać kolejne fotografie Sawińskiego publikowane w mediach społecznościowych. Odkrył ogromny zbiór ujęć, wśród których znajdowały się zarówno charakterystyczne panoramy miasta, jak i obrazy przypominające zagadki fotograficzne. Uznał, iż warto przenieść je z ekranów telefonów i komputerów na papier.
Wkrótce doszło do spotkania obu twórców. Jak wspominał Szymkowiak, Sawiński przyjechał na nie motocyklem. Ponieważ sam również jest motocyklistą, gwałtownie znaleźli wspólny język. Z tej znajomości narodził się projekt, w który zaangażowała się poznańska kancelaria prawna PragmatIQ, wspierająca także inicjatywy kulturalne i artystyczne.
Dla Michała Sawińskiego album jest podsumowaniem dekady dokumentowania Poznania z powietrza. Fotograf rozpoczął tę działalność w 2016 roku. W ciągu dziesięciu lat zgromadził około 15 tysięcy zdjęć, spośród których do publikacji wybrano zaledwie 192.
Selekcja okazała się jednym z najtrudniejszych etapów całego przedsięwzięcia. Chodziło nie tylko o zaprezentowanie najbardziej efektownych kadrów, ale również o pokazanie, jak Poznań zmieniał się na przestrzeni lat.
W albumie znalazły się fotografie architektury, parków, ulic, miejskich wydarzeń oraz charakterystycznych miejsc oglądanych o różnych porach dnia i roku. Szczególne miejsce zajmuje Stare Miasto, choć sam fotograf przyznaje, iż nie wszystkie części Poznania zostały przedstawione równie szeroko. Niedosyt pozostawia mu zwłaszcza liczba zdjęć z Wildy.
Jedną z najbardziej rozpoznawalnych cech twórczości Sawińskiego jest sposób komponowania fotografii. Niektóre kadry powstają przez połączenie wielu ujęć w jeden obraz. Dzięki temu dobrze znana przestrzeń nabiera nieoczywistych proporcji, a obserwator musi poświęcić więcej czasu, aby rozpoznać przedstawione miejsce.
Łączę po prostu 36 zdjęć ze sobą w sposób, iż te budynki trochę nienaturalnie są wyciągnięte, ale to powoduje, iż skupienie wzroku widza jest zauważalne na dłuższy czas, bo musi się zastanowić, co jest na tym zdjęciu pokazane, a nie, że: „O, Stary Rynek. Dobra, i lecę dalej” – wyjaśnił Michał Sawiński.
Duża część fotografii została wykonana również pionowo w dół. Takie ujęcia zamieniają układ ulic, podwórek i zabudowy w niemal abstrakcyjne kompozycje. Pozwalają dostrzec szczegóły miejskiej przestrzeni, których nie sposób zauważyć z poziomu chodnika.
Podczas rozmowy w „Hej Poznań” zwrócono także uwagę na zieleń. Zdjęcia z powietrza pokazują, jak dużą część miasta zajmują parki, skwery i tereny porośnięte drzewami. Sawiński wskazał między innymi Sołacz i Cytadelę, podkreślając, iż z tej perspektywy Poznań trudno uznać za miasto pozbawione zieleni.
Równie interesująco prezentuje się stolica Wielkopolski nocą. Oświetlone budynki, iluminacje ulic, miejskie wydarzenia i świąteczne dekoracje tworzą obrazy, których nie można zobaczyć w całości podczas zwykłego spaceru. Fotograf przyznał, iż szczególnie chętnie wykorzystuje wschody i zachody słońca oraz mgłę. To właśnie jeden z takich nastrojowych kadrów trafił na okładkę albumu.
Wydawnictwo nie ogranicza się jednak wyłącznie do fotografii. Integralną częścią projektu jest muzyka skomponowana specjalnie na jego potrzeby przez poznańskiego pianistę i kompozytora Szymona Siwierskiego. Artysta, tworząc utwory, odwoływał się do własnych wspomnień związanych z miastem, miejscami z dzieciństwa i młodości.
Dzięki temu „Spacer nad Poznaniem” ma być czymś więcej niż zbiorem efektownych widoków. To również podróż przez osobiste historie mieszkańców, którzy na zdjęciach mogą odnaleźć miejsca związane z własnym życiem.
Myślę, iż ten album przez właśnie tę technikę, którą Michał stosuje, jest bardzo atrakcyjny dla Poznaniaków. […] Można oglądać i sobie przypominać, jak to kiedyś wyglądało, jak wyglądało to 15 lat temu, 20 lat temu, jak wygląda dzisiaj. Więc to jest rzeczywiście taki spacer, tyle tylko, iż nie ulicami, tylko nad Poznaniem, nad swoimi wspomnieniami, zupełnie z innej perspektywy – mówił Rafał Szymkowiak.
Jak zauważyli twórcy, album wywołuje również nieoczekiwane reakcje społeczne. Sawiński otrzymuje wiadomości od osób, które oglądają fotografie wspólnie z rodziną, często przy niedzielnym obiedzie, próbując odgadnąć, jakie miejsca zostały uwiecznione. Niekiedy młodsi i starsi członkowie rodziny rozpoznają zupełnie inne szczegóły, przywołując przy tym wspomnienia dawnego Poznania.
Fotografowanie miasta z drona wymaga jednak nie tylko artystycznej wyobraźni, ale też wiedzy technicznej i przestrzegania przepisów. Sawiński wyjaśnił, iż loty w niektórych częściach Poznania, zwłaszcza w pobliżu lotniska, wymagają odpowiednich procedur i uzgodnień. Zdarzają się również okresowe ograniczenia, które uniemożliwiają wykonywanie zdjęć z powietrza.
W ciągu dekady działalności ogromnie zmienił się także sprzęt fotograficzny. Sawiński korzysta w tej chwili z drona DJI Mavic 4 Pro, który dzięki zaawansowanym rozwiązaniom optycznym umożliwia realizację pomysłów znacznie trudniejszych do wykonania jeszcze kilka lat temu. Rozwój technologii szczególnie ułatwił fotografowanie w słabszym świetle.
Dla Rafała Szymkowiaka projekt ma również dodatkowy wymiar. W czasach, gdy drony często kojarzą się z wojną i zniszczeniem, album pokazuje ich zupełnie inne zastosowanie – jako narzędzia służącego sztuce, odkrywaniu piękna i budowaniu pozytywnych emocji.
Twórcy nie wykluczają kontynuacji przedsięwzięcia. Sawiński żartował podczas rozmowy, iż następny album mógłby być poświęcony Wildzie, której w pierwszym wydawnictwie znalazło się stosunkowo niewiele. Szymkowiak zwrócił natomiast uwagę, iż sama koncepcja projektu pozostaje otwarta i mogłaby w przyszłości objąć również inne części Wielkopolski.
Album „Spacer nad Poznaniem” jest dostępny w sklepie internetowym wydawnictwa PragmatIQ oraz w poznańskim Domu Książki.

2 godzin temu






