4 godzin temu
Nieznana historia miasta
Zaskakujące dokumenty z archiwum rzucają nowe światło na historię naszego miasta. Jak ujawnia regionalistka Bożena Gajewska, w latach 60. XX wieku władze miasta rozważały przekształcenie terenu dawnego cmentarza żydowskiego w park miejski.
- Od kilkunastu lat prowadzę kwerendy w Archiwum Państwowym w Płocku Oddział w Kutnie. Gdy po kilkudziesięciu godzinach poszukiwań, po przejrzeniu tysięcy stron dokumentów trafiam na takie „perełki”, jak te dwa poniższe dokumenty, to czuję ogromną satysfakcję z takiego odkrycia! Treść takich dokumentów bowiem odsłania przed nami nieznane do tej pory fakty z historii Kutna. – pisze Bożena Gajewska.
Co wynika z dokumentów?
https://kutno.net.pl/podglad-wpisu/komunikat-dla-woj-lodzkiego-i-polski-niebo-przybierze-inny-kolor/3TVUyyLinBNDBbMF48xD- Cóż…, nie dość, iż Niemcy podczas okupacji (1939-1945) zniszczyli cmentarz, iż po 1945 roku mieszkańcy naszego miasta dewastowali tę nekropolię przy cichej aprobacie ówczesnych władz Kutna, to w końcu same kutnowskie władze kontynuowały dzieła zniszczenia… Archiwum Państwowe w Płocku Oddział w Kutnie, MRN w Kutnie, sygn. 686. - dodaje regionalistka.
Z odnalezionych materiałów wynika, iż już w 1957 roku cmentarz został oficjalnie uznany za zamknięty z powodu „zatraconego charakteru grzebalnego”. Jednocześnie zalecono by do czasu likwidacji byłego cmentarza, uprzątnięto zalegające kamienie nagrobkowe oraz ustawiono tablice informujące o zakazie pasania bydła, palenia ognisk, rozkopywania terenu, wywóz nieczystości itp.
W praktyce jednak, jak wynikało z przeprowadzonej 10 lat później kontroli, nie podjęto niemal żadnych działań.
Dokument 1967 roku wskazuje na poważne zaniedbania. Na terenie nekropolii przez cały czas znajdowały się porozrzucane fragmenty nagrobków, nie ustawiono tablic informujących o zakazie dalszej profanacji, nie zaewidencjonowano kamieni nagrobkowych oraz nie zlikwidowano doraźnego wysypiska śmieci i gruzu.
Wobec tego wezwano odpowiednie służby do:
- usunięcia części nagrobków nie stanowiących pełnych elementów pomników,
- wystawienie tablic mówiących o zakazie dokonywania wykopów, pasania bydła, palenia ognisk, składowania śmieci itp.
- rozważenie usunięcia słupów żelbetonowych w ilości 70 szt. stanowiących elementy ogrodzenia, które mogą być wykorzystane de innych celów, gdyż nie wskazane jest ponowne ogrodzenie całego terenu.
- przygotowanie wniosku i projektu uchwały w sprawie zagospodarowania terenu cmentarza pod budowę parku miejskiego i wystąpienie do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej o wystąpienie do Ministerstwa Gospodarki Komunalnej o wyrażenie zgody na wcześniejsze zlikwidowanie byłego cmentarza.
Co najbardziej zaskakujące, jak czytamy w dokumentach pojawił się zapis o przygotowaniu projektu zagospodarowania terenu pod budowę parku miejskiego i wystąpieniu o zgodę na likwidację cmentarza.
Kolejne pismo, datowane na 4 sierpnia 1967 roku, potwierdza kontynuację tych działań. Władze miejskie zleciły przedsiębiorstwu komunalnemu wykonanie prac. I kolejne pismo w tej sprawie z 4 sierpnia 1967 roku. Sprawa znów dotyczyła uporządkowania cmentarza żydowskiego w Kutnie. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Kutnie, Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej wysłało oficjalne pismo do Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej w którym przypomniało, iż w 1957 roku cmentarz żydowski został uznany za zamknięty z uwagi na zatracony charakter grzebalny.
W związku z powyższym tutejszy Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Kutnie zleca wykonanie następujących robót:
1. Usunięcie części nagrobków nie stanowiących pełnych elementów pomników i zaewidencjonowanie ich.
2. Wystawienie tablic mówiących o zakazie dokonywania wykopów, pasania bydła, palenia ognisk, składowania śmieci, gruzu itp.
3. Usunięcia słupów betonowych ogrodzeniowych od strony zachodniej.
Z uwagi na pilność sprawy prosimy o możliwie szybkie wykonanie w/w robót. Należność za wykonanie powyższych prac zostanie pokryta z budżetu terenowego.
Jak podkreśla Bożena Gajewska, dokumenty te pokazują szerszy kontekst powojennych losów cmentarza. Nekropolia została wcześniej zniszczona przez Niemców w czasie okupacji, a po wojnie była systematycznie dewastowana – często przy biernej postawie władz.
Odnalezione materiały stanowią ważne świadectwo historii miasta i pokazują, jak zmieniało się podejście do miejsc pamięci. To także przypomnienie o konieczności ochrony dziedzictwa kulturowego i szacunku dla przeszłości.