Rodzaje USG. Co można zbadać dzięki ultrasonografii?

Zdjęcie: Rodzaje USG. Co można zbadać za pomocą ultrasonografii?


Diagnostyka obrazowa odgrywa kluczową rolę w rozpoznawaniu i monitorowaniu wielu chorób, przy czym najczęściej stosowaną metodą jest badanie ultrasonograficzne (USG). Jest to badanie bezbolesne, nieinwazyjne i bezpieczne, dlatego może być przeprowadzane wielokrotnie, także u kobiet w ciąży i małych dzieci. Badanie USG wykorzystuje się w różnych dziedzinach medycyny – od medycyny prenatalnej, przez pediatrię, aż po internę i ortopedię.


Na czym polega badanie USG?


Pod względem technicznym badanie USG to prosty zabieg, który polega na przesuwaniu sondy ultrasonografu po fragmencie ciała pacjenta (np. po brzuchu). W trakcie badania urządzenie emituje fale ultradźwiękowe, które przenikają przez powłoki skórne i wnikają w głąb ciała, a następnie częściowo odbijają się od tkanek. Sonda rejestruje odbite fale, a komputer przekształca je w obraz, który lekarz i pacjent mogą zobaczyć na ekranie monitora. Obraz wyświetlany jest w czasie rzeczywistym i zmienia się pod wpływem ruchu sondy. W razie potrzeby lekarz może zatrzymać obraz, aby dokładnie zmierzyć i ocenić badane struktury. Obraz można nagrać i przekazać pacjentowi w postaci filmu lub zdjęć.


Rodzaje badań USG


Badanie USG wykorzystuje się do diagnozowania chorób oraz kontrolowania ich przebiegu oraz postępów leczenia. dzięki USG można sprawdzić wielkość i budowę narządów, a także wykryć nieprawidłowości w obrębie badanego układu.


Do najczęściej wykorzystywanych badań USG należą:


USG jamy brzusznej


USG jamy brzusznej umożliwia ocenę takich narządów jak nerki, wątroba, trzustka, śledziona, jelita i pęcherz moczowy. Badanie wykonuje się u pacjentów po urazach, a także w razie występowania objawów sugerujących zmiany chorobowe w jamie brzusznej. Można w ten sposób wykryć między innymi:


zmiany nowotworowe;


guzy i torbiele;


stany zapalne;


uszkodzenia narządów;


złogi (np. kamienie żółciowe lub nerkowe).


USG serca


Badanie USG serca to inaczej echokardiografia lub echo serca. Przeprowadza się je w celu rozpoznania chorób serca i układu krążenia, takich jak nadciśnienie tętnicze, choroba wieńcowa, migotanie przedsionków czy zaburzenia rytmu serca. Echo serca wykonuje się także u pacjentów z wadami serca i po przebytym zawale. Badanie pozwala ocenić budowę i pracę mięśnia sercowego, a także przepływ krwi przez serce.


USG stawów


Badanie USG odgrywa istotną rolę w diagnostyce układu mięśniowo-szkieletowego, w tym stawów. dzięki ultrasonografu można wykryć m.in. stany zapalne w przebiegu chorób reumatycznych, uszkodzenia w wyniku urazu czy zmiany zwyrodnieniowe będące przyczyną bólu. USG najczęściej wykorzystuje się do zbadania:


stawu kolanowego;


stawu barkowego;


stawu biodrowego;


stawu skokowego;


stawów rąk i nadgarstka.


USG piersi


USG piersi umożliwia ocenę struktury tkanki piersiowej oraz wykrycie ewentualnych patologii – guzów, torbieli czy stanów zapalnych. Badanie ultrasonograficzne wykonuje się w ramach profilaktyki antynowotworowej, a także w celu porównania wyników z wynikami otrzymanymi dzięki badania radiologicznego zwanego mammografią. Wskazaniem do regularnego USG piersi jest również wykrycie zmian w poprzednich badaniach oraz monitorowanie stanu zdrowia po leczeniu raka piersi.


USG ginekologiczne


Ginekologiczne badanie USG wykonywane jest przez pochwę, dlatego często nazywa się je USG transwaginalnym lub przezpochwowym. Stosuje się je podczas kontroli ginekologicznej w ramach profilaktyki raka jajnika, a także w celu wykluczenia nieprawidłowości, takich jak torbiele, mięśniaki czy stany zapalne. USG ginekologiczne przeprowadza się także na początkowym etapie ciąży oraz w diagnostyce objawów chorobowych narządów rodnych (np. bóle okolicy jajnika, nieprawidłowe krwawienie).


USG ciążowe


USG to podstawowe badanie diagnostyczne w okresie ciąży. W pierwszych tygodniach badanie przeprowadza się transwaginalnie, następne wykonuje się je przez powłoki brzuszne (często w połączeniu z USG przezpochwowym). Badanie pozwala na monitorowanie przebiegu ciąży oraz rozwoju płodu. Wykonuje się je na różnych etapach:


przez 11 tygodniem (w celu potwierdzenia ciąży);


między 11 a 14 tygodniem ciąży (tzw. USG genetyczne);


między 18 a 22 tygodniem ciąży (USG połówkowe);


między 28 a 32 tygodniem ciąży.


USG tarczycy


USG tarczycy jest jednym z najczęściej wykonywanych badań w endokrynologii. Podstawowym wskazaniem do wykonania tego badania są wyczuwalne palpacyjnie guzki i zgrubienia w okolicy tarczycy. Badanie USG pozwala ustalić:


objętość tarczycy;


gęstość i strukturę miąższu tarczycy;


unaczynienie miąższu tarczycy;


występowanie zmian (np. guzków, guzów, torbieli);


stan okolicznych węzłów chłonnych.


USG węzłów chłonnych


Za pomocą ultrasonografu można ustalić wielkość, kształt, budowę i unaczynienie węzłów chłonnych. Badanie wykonuje się w ramach diagnostyki różnicowej poważnych chorób układowych, w tym nowotworów, a także w trakcie terapii w celu monitorowania postępów leczenia lub kontroli nawrotów. Najczęściej badaniu USG podlegają węzły chłonne:


szyi;


nadobojczykowe;


pachowe;


pachwinowe;


jamy brzusznej.


USG transrektalne


USG transrektalne (TRUS) to badanie wykonywane przez odbyt stosowane w ocenie narządów miednicy mniejszej. Stosuje się je szczególnie w profilaktyce raka prostaty, a także w ramach diagnostyki łagodnego rozrostu stercza i zmian zapalnych. Wskazaniem do wykonania badania jest podejrzenie raka gruczołu krokowego i podwyższone stężenie PSA. USG transrektalne wykorzystywane jest także przy podejrzeniu raka odbytu.


Badanie USG dzieci


Z uwagi na bezpieczeństwo i bezbolesność badania USG stosowane są również w diagnostyce pediatrycznej. Można wykonać je na każdym etapie życia dziecka, także u noworodków i niemowląt. Do najczęściej wykorzystywanych badań należą:


USG bioder – badanie przesiewowe pod kątem dysplazji stawu biodrowego, między 4 a 6 tygodniem oraz 12 a 14 tygodniem życia dziecka;


USG przezciemiączkowe – wykonywane zwykle ze wskazań medycznych u dzieci między 9 a 18 miesiącem życia;


USG jamy brzusznej – wykonywane ze wskazań medycznych;


USG układu sercowo-naczyniowego – wykonywane ze wskazań medycznych.


Jak wygląda badanie USG?


Badanie USG nie wymaga specjalnego przygotowania ze strony pacjenta z wyjątkiem USG jamy brzusznej (trzeba być na czczo). Badanie może przeprowadzić radiolog lub lekarz innej specjalizacji, np. ginekolog, kardiolog czy internista. Podczas badania pacjent leży na kozetce i odsłania odpowiednią część ciała, np. brzuch. Lekarz nanosi na skórę pacjenta specjalny żel, który zapewnia poślizg i ułatwia przewodzenie ultradźwięków. W trakcie badania lekarz przesuwa głowicę sondy po badanym obszarze i obserwuje obraz z monitora. Na koniec lekarz informuje pacjenta o wyniku i sporządza opis badania.


Artykuł został zweryfikowany pod kątem merytorycznym przez Małopolskie Centrum Zdrowia.


Źródło: artykuł partnera